Baza wiedzy

Baza wiedzy

 

Artykuły o tematyce ekonomicznej

Głównym zadaniem artykułów na tematy merytoryczne związane z moimi usługami jest uświadomienie potencjalnym Zleceniodawcom istoty wielu problemów kojarzących się z wyceną tak biznesu, jak i powiązanych z nim aktywów niematerialnych, które to problemy systematycznie pojawiają się w licznych zapytaniach ofertowych, które są do mnie kierowane. Korzystając zatem z możliwości, które stwarza platforma internetowa, chciałbym podzielić się z osobami korzystającymi z tego serwisu kilkoma uwagami i spostrzeżeniami natury mniej lub bardziej ogólnej. Dzięki temu, mam taką nadzieję, przekonam ich do pewnych poglądów i oszczędzimy czas w bezpośredniej rozmowie, skupiając się na pryncypiach, a nie na sprawach natury ogólnej.

 
Proszę zatem skorzystać z menu pod tytułem "ARTYKUŁY (BAZA WIEDZY)" i uaktywnić interesujący Państwa tekst. Zapraszam także oczywiście do dyskusji, jeśli Państwo uznacie, że macie w danym zakresie coś cennego do uzupełnienia lub nawet polemiki. Pamiętajmy bowiem, że uczymy się wszyscy, a zatem każdy głos w zakresie merytorycznym uznam niewątpliwie za cenny i wnoszący coś nowego do istoty omawianych zagadnień.
Czwartek, Kwiecień 28, 2016, 16:25
Problemy z wyceną własności intelektualnej w procesach komercjalizacji wiedzy są powszechnie znane. Doświadczenia krajów wysokorozwiniętych, które od lat budują swoje gospodarki na innowacyjności i wyścigu technologicznym, wydają się być niewątpliwym drogowskazem dla tych krajów, w których proces komercjalizacji został zapoczątkowany i w których w związku z tym popełnia się w jego ramach dużo błędów.  Czy zatem można w ogóle wycenić przysłowiowy patent z półki i jak to zrobić?

Ramowy opis metodologiczny do celów określenia możliwości wyceny składników IP do celów komercjalizacji wiedzy [zakres zagadnień w ramach wyceny składników IP (IP – Intellectual Property, własność intelektualna) dla potrzeb komercjalizacji innowacyjnych technologii] i zakres oferowanej usługi:

Wstęp

Ekonomiczna koncepcja wyceny kapitału intelektualnego organizacji komercyjnej [lub projektu komercyjnego] sprowadza się do określenia różnicy pomiędzy wartością rynkową tej organizacji [lub tego projektu], a zaangażowanym w przedsięwzięcie kapitałem. Różnicę tą najczęściej określa się w literaturze, jako goodwill [reputacja]. W przypadku problemów z określeniem wartości rynkowej najczęściej stosowany jest jej substytut – wartość dochodowa. Z powyższego wynika ważna teza: aktywa niematerialne ze swojej natury nie posiadają wartości samoistnej [poza odtworzeniową], ponieważ wynikające z ich zastosowania korzyści są pochodną przyszłych efektów finansowych [zysków].

Wobec powyższego w warunkach państw rozwiniętych gospodarczo w ramach komercjalizacji wiedzy dąży się do zidentyfikowana strony komercyjnej, która miałaby wynalazek wdrażać w życie i podjąć ryzyko uzyskania potencjalnej przewagi konkurencyjnej z tego tytułu. W takich warunkach niezbędnym i kluczowym dokumentem jest biznesplan, na podstawie którego można ustalić np. warunki kontraktu licencyjnego pomiędzy Twórcą, a Inwestorem [lub można ustalić potencjalną wartość transakcyjną w celu jednorazowego przeniesienia praw].
Zwracam uwagę, że w ramach komercjalizacji na rynkach rozwiniętych gospodarczo jednorazowe transakcje zdarzają się relatywnie rzadko, a preferowane są rozwiązania licencyjne. Jest to zrozumiałe, ponieważ chociażby z teorii „Długiego Ogona" Ch. Andersona z 2004 roku [The Long Tail Principle] wynika, że komercjalizacja wiedzy kończy się sukcesem komercyjnym bardzo rzadko. Dlatego kontrakt licencyjny stanowi jednocześnie formę dywersyfikacji ryzyka inwestycyjnego dla obydwu stron, tak dla Twórcy, jak i dla Inwestora.

Jednocześnie można stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, że w przypadku transakcji jednorazowych dyskonto potencjalnej wartości sprzedawanego wynalazku jest na tyle duże, że rzeczywiście zapłacona cena stanowi na ogół co najwyżej nieznaczną część realnej wartości tego wynalazku. Może to być jeszcze satysfakcjonujące dla indywidualnych Twórców, ale dla Twórców-Instytucji zdecydowanie nie.

Optymalizacja kontraktu licencyjnego

Optymalizacja kontraktu licencyjnego jest stosowana przez czołowe uczelnie prywatne na świecie, dla których dochody z komercjalizacji stanowią poważną część budżetu, a zatem są traktowane nader poważnie. Optymalizacja ta polega na takim zaprojektowaniu warunków kontraktu licencyjnego, aby ostateczne oszacowane na podstawie biznesplanu korzyści obydwu stron [umownie Twórcy i Inwestora] były zbliżone [idealnie – tożsame]. Jednym z głównych atrybutów tego typu procesu jest fakt, iż część opłat licencyjnych ma posiadać charakter ryczałtowy i służy jako gwarant pokrycia przez Inwestora wydatków poniesionych wcześniej przez Twórcę. Dzięki temu Twórca redukuje istotnie swoje ryzyko, ponieważ nawet w przypadku niepowodzenia projektu powinien odzyskać co najmniej zainwestowaną wcześniej w prace badawczo-rozwojowe (R&D) kwotę.

W warunkach polskiej komercjalizacji podstawową jej piętą achillesową jest powszechny niedobór Inwestorów, przez co zdecydowana większość innowacyjnych projektów jest wyceniana na skutek wymogów administracyjnych w warunkach braku jakiegokolwiek biznesplanu, już nawet nie mówiąc o realistycznych założeniach finansowych [no bo skąd?]. To prowadzi do całkowitej fikcji lub – co gorsza – naraża na upłynnianie za śmiesznie niskie kwoty niekiedy istotnie cennych wynalazków.

Jak ma się zatem optymalizacja kontraktu licencyjnego do warunków polskich? Według mojej autorskiej adaptacji tej koncepcji do realiów polskich w sposób następujący:

  1. Optymalizacja kontraktu licencyjnego pozwala na ustalenie zasadniczych pryncypiów hipotetycznego kontraktu takich, jak długość trwania kontraktu, minimalna opłata licencyjna (MOL) pozwalająca na zwrot poniesionych przez Twórcę kosztów, wysokość stóp procentowych związanych z kosztem kapitału.

  2. Niezbędne jest przyjęcie założenia, co do wysokości potencjalnej marży operacyjnej Inwestora [który nie jest konkretnie zdefiniowany], ale postępując konserwatywnie można tu przyjąć np. średnią dla danego segmentu rynku, dla spółek europejskich lub inny parametr, jeśli tylko pozwalają na to przesłanki ekonomiczne.

  3. Kolejnym istotnym założeniem jest zaakceptowanie szacunkowej wysokości procentowej stopy opłaty licencyjnej, najczęściej odnoszonej do obrotu na sprzedaży Inwestora. W tym celu można z powodzeniem zastosować chociażby popularną regułę 25% lub konkretne przesłanki rynkowe [jeśli takie występują].

  4. W wyniku w/w czynności można oszacować minimalny poziom rocznej wartości sprzedaży, przy której – przy określonych kosztach odtworzenia projektu – dany kontrakt da się zoptymalizować.

  5. Jednocześnie tak zbudowana procedura zwraca w efekcie konkretną wartość licencyjną w postaci liczby, która jest utożsamiana z wynikiem wyceny. Z uwagi na specyfikę opisanej procedury jest to minimalna wartość wyceny technologii Twórcy, przy założeniu, że zostaną spełnione brzegowe warunki projektu:
    a) Twórca odzyska poniesione nakłady;
    b) Zostanie zidentyfikowany podmiot biznesowy (Inwestor), który będzie w stanie uzyskać przy zastosowaniu technologii wyliczony minimalny średni obrót roczny.

Opisana procedura pełni następującą rolę:

  • Pozwala na stworzenie kryterium kwalifikacyjnego dla potencjalnych Inwestorów, opartego zasadniczo tylko na dwóch typowych parametrach ekonomicznych: deklarowanej wartości sprzedaży oraz deklarowanej rentowności operacyjnej biznesu.

  • Pozwala na określenie zasadniczych parametrów potencjalnego kontraktu licencyjnego (licencja wyłączna) i stworzenie algorytmu obliczeniowego w arkuszu kalkulacyjnym, dzięki czemu dostosowanie tych warunków do konkretnych propozycji staje się relatywnie proste i w dużym zakresie zautomatyzowane. Warunki te uwzględniają w istotnym zakresie preferencje Twórcy.

  • Pozwala za zdefiniowanie bezpiecznej (tzn. bardzo ostrożnej, w zasadzie minimalnej) wartości IP Twórcy w warunkach, w których brak jest realnych podstaw do rzetelnej wyceny (wobec braku wiarygodnych danych rynkowych).

  • Przedstawiona procedura stanowi bezpośrednią wycenę analizowanego składnika IP, bez potrzeby dochodzenia do wartości tego składnika poprzez np. wycenę ogółu struktury IP.

Podział struktury IP

Należy podkreślić, że przedmiotowe składniki stanowią tylko część całkowitego potencjalnego IP projektu. Jeśli przyjąć, że ogólnie rzecz ujmując IP każdego projektu składa się z:

  • know-how w obszarze MARKETING,
  • know-how w obszarze ZARZADZANIE,
  • know-how w obszarze TECHNOLOGIA,
  • know-how w obszarze R&D,

to wydaje się zrozumiałe, że wyceniane składniki IP reprezentują co najwyżej tylko dwie ostatnie sfery ogólnie pojmowanego know-how. Do analizy struktury IP stosuję matrycę Ann Brooking, która została zmodyfikowana dla potrzeb wyceny, jako autorski model analityczny.
Proponowany zakres prac analitycznych

Na ogół mam do czynienia z przypadkami wskazującymi, że – jakkolwiek nie można mówić o konkretnym zdeklarowanym Inwestorze na produkcję określonych innowacyjnych urządzeń do zróżnicowanych zastosowań – to jednak posiadana wiedza i czynne zaangażowanie określonych osób Zleceniodawcy pozwalają na relatywnie ścisłe zdefiniowanie co najmniej kwestii nakładów inwestycyjnych oraz kosztów jednostkowych produkcji, a być może nawet oszacowanie możliwości sprzedażowych.

Powyższe wskazuje, że proces optymalizacji kontraktu licencyjnego i poszukiwanie poprzez ten model wartości ostatecznej wyceny może być oparty na istotnie bardziej ścisłych założeniach, niż sam podstawowy model optymalizacji. Reasumując zatem proponuję:

  1. Przeprowadzenie analizy i wyceny wartości kosztowej przedmiotowych składników IP, w dwóch trybach: a) wartość odtworzenia; b) koszt zastąpienia. Koszt zastąpienia różni się od wartości odtworzenia głównie tym, że uwzględnia ekonomiczną [nie księgową!] amortyzację składników IP w okresie fazy inwestycyjnej projektu, kiedy jeszcze nie ma produktów docelowych.

  2. Zbudowanie analitycznego schematu dla celów optymalizacji kontraktu licencyjnego w arkuszu MsExcel i przekazanie tego schematu Zleceniodawcy do konkretnych zastosowań. Schemat obejmuje następujące modele: a) model oparty na założeniach ogólnych; b) model uszczegółowiony, oparty na konsultacjach z przedstawicielami związanymi z realizacją projektu (jeśli takie uszczegółowienie będzie możliwe).


Model zawiera wszystkie parametry niezbędne do ustalenia zasad konkretnego kontraktu licencyjnego. Działanie modelu zostanie przedstawione na bezpośredniej prezentacji wyników wyceny w uzgodnionym ze Zleceniodawcą czasie, a Zleceniodawca będzie miał zagwarantowane konsultacje merytoryczne w zakresie obsługi technicznej modelu i jego modyfikacji przez autora procedury analitycznej.
Przeprowadzenie wyceny wartości licencyjnej przedmiotowych składników IP w co najmniej dwóch w/w wariantach (jeśli wariant drugi okaże się realny).
Przeprowadzenie wyceny wartości mnożnikowej przedmiotowych składników IP, w oparciu o statystyczne wskaźniki spółek europejskich dla ustalonych segmentów gospodarczych. Konfrontacja tych wyników wyceny z wynikami metody licencyjnej i adekwatny komentarz merytoryczny.
Przeprowadzenie procedury ustalenia podziału struktury całościowej IP dla projektu, w celu oszacowania roli i znaczenia poszczególnych zdefiniowanych składników IP podlegających wycenie. Jest to niezbędne dla zastosowania m.in. metod mnożnikowych, jak i ustalenia parytetu wartości dla poszczególnych składników IP.
Przeprowadzenie niezależnej wyceny wartości dochodowej przedmiotowych składników IP, jeśli zakres przedłożonych przez Zleceniodawcę informacji na to pozwoli (chodzi tu głównie o założenia do konkretnego biznesplanu ich dotyczącego).
Przeprowadzenie końcowej dyskusji uzyskanych wyników wyceny, oszacowanie pola negocjacji tych wyników, rekomendacja konkretnego poziomu wyceny, a także przeprowadzenie analizy wrażliwości wyników wyceny na wartość kluczowych parametrów zastosowanych modeli analitycznych.


Brak komentarzy.
(*) Pola obowiązkowe
Strona zbudowana z Kopage
← Zbuduj swoją teraz
Ta strona może korzystać z Cookies.
Ta strona może wykorzystywać pliki Cookies, dzięki którym może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystając z naszego serwisu, zgadzasz się na użycie plików Cookies.

OK, rozumiem lub Więcej Informacji
Informacja o Cookies
Ta strona może wykorzystywać pliki Cookies, dzięki którym może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystając z naszego serwisu, zgadzasz się na użycie plików Cookies.
OK, rozumiem
Powered by Kopage